✅ คู่มือคุมกำเนิดที่ใช่สำหรับคุณ: ทางเลือกและข้อควรรู้สำหรับเพศวิถีที่ปลอดภัยและมีความสุข

การคุมกำเนิดส่งผลกับเรื่องเมนส์ไหม?

ถ้าเป็นพวกถุงยางอะไรแบบนี้จะไม่ส่งผลหรอก แต่ที่ส่งผลจะเป็นกลุ่มยาหรืออะไรที่เป็นฮอร์โมนหรือส่งผลกระทบกับฮอร์โมน ซึ่งโดยส่วนใหญ่การคุมกำเนิดที่คุมที่มดลูก จะเป็นฮอร์โมนทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นยาคุม แบบแผง แบบฉุกเฉิน แบบฉีด แบบฝัง หรือห่วงคุมกำเนิดก็ตาม

เริ่มที่ยาคุมแบบแผงกันก่อน โดยจะทานเม็ดแรกในวันแรกหรือวันที่ยังมีประจำเดือนอยู่ ทานเวลาเดียวกันทุกวัน และรอประมาณ 7 วันเพื่อให้ยาออกฤทธิ์ ยาคุมแบบแผงจะควบคุมเมนส์ให้มาในรอบที่ต้องมา ซึ่งจะเป็นวันที่เข้าช่วงเม็ดแป้ง (ในกรณียาคุม 28 เม็ด) หรือช่วงที่ยาหมดแผง (ในกรณี 21 เม็ด) ซึ่งเมนส์จะมาประมาณ 7 วันหรือน้อยกว่า และมีความเป็นไปได้ที่เมนส์จะมาน้อยลงหรือเปลี่ยนหน้าตาไปโดยเฉพาะการทานรอบแรกเพราะฮอร์โมนเปลี่ยนแปลง แต่หลังจากนั้นเมนส์จะค่อย ๆ กลับมาเป็นปกติเอง บางคนก็ทานยาแล้วอาการปวดท้องเมนส์น้อยลง หรือบางครั้งแพทย์ก็จะจ่ายยาคุมแบบแผงเพื่อเป็นการปรับสมดุลฮอร์โมนอีกด้วย (แต่ถ้ารู้สึกว่าฮอร์โมนไม่สมดุลหรือว่าไม่ได้ทานเพื่อวัตถุประสงค์คุมกำเนิด แนะนำว่าให้แพทย์จ่ายดีกว่าซื้อทานเองนะ)

ต่อมาที่ยาคุมฉุกเฉิน เป็นรูปแบบกินเหมือนกัน โดยจะทานภายใน 72 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์ แต่ยิ่งทานเร็วก็จะยิ่งป้องกันได้ดีกว่า และการทานติด ๆ กันจะลดประสิทธิภาพการป้องกันด้วย ซึ่งผลข้างเคียงจะรุนแรงกว่ายาคุมแบบแผงโดยเฉพาะรูปแบบของเมนส์ โดยจะทำให้เมนส์เคลื่อนเข้าหรือออกได้ ปวดท้อง ปวดหัว เมนส์มามากหรือน้อยกว่าปกติ คัดหน้าอก และบางคนอาจจะคลื่นไส้อาเจียนได้ จึงไม่อยากแนะนำให้ทานบ่อย เพราะมันค่อนข้างเจ็บปวดและเตรียมรับมือได้ค่อนข้างยาก

ในส่วนที่ไม่ค่อยคุ้นแต่น่าสนใจคือยาคุมแบบแผ่นแปะ ซึ่งจะเป็นการปล่อยฮอร์โมนออกมาจากตัวแผ่น 1 แพ็คมักจะมี 3-4 แผ่น ซึ่งจะต้องเปลี่ยนแผ่นทุกอาทิตย์ในวันและเวลาเดียวกัน ซึ่งช่วงท้ายจะมีช่วงที่เมนส์มาเหมือนกับยาคุมแบบแผง แต่ก็อาจมีผลข้างเคียงทำให้เมนส์มามากหรือน้อยกว่าปกติ และมีประสิทธิภาพน้อยลงในคนที่มี BMI มากกว่า 30

ยาคุมแบบฉีด (ไม่ใช่ยาคุมแบบฝัง) เป็นการฉีดตัวยาคุมเข้าไปในร่างกาย โดยหนึ่งเข็มจะมีระยะ 1 หรือ 3 เดือน แล้วแต่ประเภทของตัวยา โดยจะป้องกันได้ทันทีหากฉีดในช่วงที่เมนส์มา หรือต้องรอก่อน 10 วันถ้าฉีดนอกช่วงเมนส์มา หลังจากฉีดยาคุมกับเนิดแล้วมีความเป็นไปได้สูงว่ารอบเมนส์จะเปลี่ยนไป มีวิจัยที่บอกว่า 55% ของกลุ่มตัวอย่างไม่มีเมนส์มาเลยหลังจากใช้ไป 1 ปี แต่ก็ยังมีความเป็นไปได้ที่เมนส์จะยังมาอยู่ อาจจะทั้งน้อยกว่าหรือมากกว่าปกติก็ได้ แต่ในยาตัว Depo-Provera® ของไฟเซอร์ บอกว่ามีความเป็นไปได้ที่ไม่ค่อยปกติ (not a usual effect) สำหรับตัวยา แนะนำให้ปรึกษาแพทย์หากมีภาวะมีเลือดเมนส์ออกมากกว่าปกติ และจากการหาข้อมูล พบว่าโรงพยาบาลจุฬาและมหิดลก็ใช้ตัวยานี้อยู่ ทั้งนี้อาจจะมีสถานบริการที่ใช้ตัวยาแตกต่างกันไป แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เรื่องผลข้างเคียงให้ชัดเจนก่อนนะ 

ยาคุมแบบฝัง เป็นตัวเลือกหนึ่งที่เป็นสวัสดิการอยู่ในประเทศไทย และมีข้อดีชัดเจนคือระยะเวลาป้องกันยาวมาก คือ 3 ปี หรือ 5 ปี และประสิทธิภาพสูงมาก จึงเป็นตัวเลือกที่แนะนำสำหรับคนที่ไม่ได้วางแผนจะตั้งครรภ์ในช่วงเวลาดังกล่าว โดยผลกระทบกับเมนส์ คือมีความเป็นไปได้ที่เมนส์จะมาไม่ปกติใน 6-12 เดือนแรก โดยบางคนมากระปิดกระปอย หรือไม่มาเลย มาน้อยลง มามากขึ้น แตกต่างกันไปแล้วแต่คน

ห่วงคุมกำเนิด (IUD) เป็นการคุมกำเนิดอีกแบบหนึ่งที่มีสวัสดิการในประเทศไทย โดยจะมีสองประเภทหลัก ๆ คือ แบบที่มีและไม่มีฮอร์โมน ข้อดีของ IUD คือจะส่งผลประมาณ 10 ปี แต่ร่างกายจะใช้เวลาประมาณ 6 เดือนในการปรับตัวกับห่วงคุมกำเนิด (ขึ้นอยู่กับคนและประเภทของห่วง) ผลกระทบต่อเมนส์คือมีความเป็นไปได้สูงที่ระยะเมนส์มาจะสั้นลงหลังจากร่างกายปรับตัวได้แล้ว และจากการสำรวจ มี 2 ใน 10 คนที่เมนส์หยุดหลังจากใส่ห่วงคุมกำเนิดไปได้ 1 ปี ถึงกับมีแพทย์ที่แนะนำการใส่ห่วงคุมกำเนิดสำหรับคนที่ปวดท้องเมนส์มาก ๆ และไม่ต้องการให้เมนส์มาด้วย 

สุดท้ายนี้ความเป็นไปได้จากงานวิจัยก็เป็นเพียงความเป็นไปได้ เราไม่สามารถบอกได้ว่าร่างกายเราจะเปลี่ยนหรือไม่เปลี่ยนไปอย่างไรหลังได้รับยาหรือห่วงคุมกำเนิด บทความนี้จึงเป็นแค่ขอบเขตความเป็นไปได้คร่าว ๆ เท่านั้น หากมีข้อกังวลใจ ความเจ็บปวด ความไม่สบายทางกายทางใจ สามารถปรึกษาแพทย์หรือเภสัชได้ทันทีเลย เพราะตัวยาออกแบบมาให้เราสบายตัวสบายใจ ไม่ใช่ให้ทรมานกว่าเดิม

และอีกสุดท้ายจริง ๆ คือการคุมกำเนิดแบบใช้ฮอร์โมนหรือทั้งหมดที่พูดถึง ไม่มีอะไรที่สามารถป้องกันโรคติดต่อได้เลย ดังนั้น การป้องกันทั้งการกำเนิดและโรคติดต่อ ควรใช้ถุงยางอนามัยร่วมกับยาฮอร์โมนเสมอนะ

อ้างอิงเพิ่มเติม

Morning After Pill: Emergency Contraception & Side Effects

https://my.clevelandclinic.org/health/articles/24490-birth-control-patch

Depo-Provera® (Birth Control Shot): Risks & Benefits, DEPO-PROVERA® CI (medroxyprogesterone acetate injectable suspension, for intramuscular use) How will Depo-Provera CI change my periods? Patient information

https://www.plannedparenthood.org/learn/birth-control/birth-control-implant-nexplanon/what-are-the-disadvantages-of-birth-control-implant

How an IUD Can Impact Your Period