🎢 ฮอร์โมนช่วงมีประจำเดือน: เข้าใจการเปลี่ยนแปลงอารมณ์และร่างกาย เพื่อดูแลตัวเองให้ดีที่สุด

ตอนเมนส์มา ร่างกายจะแบ่งออกเป็น 2 ช่วงหลัก ๆ คือช่วงก่อนตกไข่ (Follicular phase) และ ช่วงหลังตกไข่ (Luteal phase) ซึ่งจุดแบ่งตรงกลางคือการที่ไข่ออกมาจากรังไข่นั่นเอง ซึ่งน่าสนใจมากที่เมื่อหาข้อมูลแล้ว พบว่าไม่ได้มีวิจัยที่กล่าวถึงสภาวะร่างกายในช่วงมีประจำเดือนอย่างชัดเจน แต่ที่แน่นอนคือร่างกายมีการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนอย่างแน่นอน

ฮอร์โมนที่เกี่ยวกับรอบเมนส์จะมีอยู่ 3 ตัวหลัก ได้แก่

• เอสโตรเจน (Oestrogen)
• โปรเจสเตอโรน (Progesterone)
• LH

ช่วงวันแรก ๆ ของรอบเมนส์หรือช่วงที่เมนส์มาจะเป็นช่วงที่ฮอร์โมนที่ว่าค่อนข้างน้อยและเสมอกัน จึงนับได้ว่าเป็นช่วงที่ร่างกายอยู่ในสภาวะสงบ จนเข้าเมนส์หมดสักพักก่อนจะตกไข่ จะเป็นช่วงที่ฮอร์โมนเอสโตรเจนพุ่งขึ้นสูง

ฮอร์โมนเอสโตรเจนมีแนวโน้มจะส่งผลให้ร่างกายกะปรี้กะเปร่ามากขึ้น ความจำดี ผิวดี หน้าอกคัดตึง ซึ่งจะว่ากันว่าเป็นช่วงที่เหมาะกับการเคลื่อนไหว ออกกำลังกาย สดชื่นสดใส มีชีวิตชีวา

ต่อมาเมื่อฮอร์โมน LH เพิ่มสูงขึ้น แบบสูงจนถึงเกณฑ์ ไข่ก็จะตก ซึ่งหลังจากนั้นฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนจะเพิ่มขึ้น ซึ่งตัวฮอร์โมนมีแนวโน้มที่จะส่งผลให้เกิดความเครียด กระตุ้นอารมณ์เชิงลบของสภาวะซึมเศร้า หงุดหงิด อารมณ์แปรปรวน 

ทั้งนี้ทั้งนั้น การนับวัน นับรอบ หรือทำอะไรที่อิงตามรอบเมนส์หลัก 28 วันและใช้สิ่งนั้นกับตัวเองอาจจะนำไปสู่ความสับสนยิ่งกว่าเดิมได้ เนื่องจากมีไม่กี่คนหรอกที่มีรอบประจำเดือนตรง 28 วัน หรือแม้แต่เท่ากันในรอบ จึงอยากให้บันทึกและสำรวจช่วงที่เมนส์เรามา หรืออารมณ์ที่เกิดขึ้นในแต่ละวัน เพื่อให้สามารถดูแลตัวเองได้

นอกจากนั้นถ้ามีเมนส์ไม่สม่ำเสมอ ห่างสองเดือน สามเดือน หรือมากน้อยผิดปกติ ก็อยากให้บันทึกไว้เผื่อเป็นข้อมูลเมื่อเราสะดวกในพบแพทย์ เพราะระดับฮอร์โมนของคนที่เมนส์มาตรงรอบและไม่ตรงรอบก็แตกต่างกันมาก

ดังนั้น อยากชวนจดบันทึกช่วงเมนส์มา ความรู้สึก หรือสภาวะร่างกายของเราในแต่ละวันกันคับ

อ้างอิงเพิ่มเติม

Progesterone – Friend or foe? – ScienceDirect

 Why We Must Stop Assuming and Estimating Menstrual Cycle Phases in Laboratory and Field-Based Sport Related Research