🩸 ปฏิทินรอบเดือน: วิธีนับและทำความเข้าใจวงจรประจำเดือนเพื่อให้วางแผนชีวิตได้ง่ายขึ้น

เมื่อพูดถึงรอบเมนส์ มันไม่ใช่แค่ว่า เมนส์มากี่วัน? หรือ รออีกกี่วันเมนส์ถึงจะมาอีกรอบ? แต่รอบเมนส์คือระยะเวลาตั้งแต่ วันแรกที่เมนส์มารอบที่ 1 จนถึงวันแรกที่เมนส์มารอบที่ 2 ให้จุดเริ่มพบกับจุดจบพอดี ถึงจะนับว่าครบ “รอบ” พอดี ซึ่งถ้าเรารู้จักเจ้ารอบนี้ดี เราจะเข้าใจตัวเองได้ในอีกหลายแง่มุมเลย

ในรอบหนึ่งจะประกอบด้วย 2 ช่วงหลัก ๆ ได้แก่ ช่วงก่อนตกไข่ (Follicular phase) และ ช่วงหลังตกไข่ (Luteal phase) โดยช่วงแบ่งของสองช่วงนี้ก็คือวันตกไข่ ที่ไข่จะเริ่มลอยออกมาจากรังไข่นั่นแหละ โดยช่วงที่มีเลือดออกมา จะนับเป็นวันแรกของช่วงก่อนตกไข่

อ้างอิงจากงานวิจัยปี 2019ที่เก็บตัวอย่างจากประจำเดือนมากกว่า 600,000 รอบเมนส์ผ่านแอพลิเคชั่นจดประจำเดือน เราข้อมูลที่น่าสนใจดังนี้ 

“รอบเมนส์ของคนส่วนใหญ่อยู่ที่ 28-31 วัน ช่วงก่อนตกไข่ที่มีระยะอยู่ที่ 16-19 วัน และช่วงหลักตกไข่ที่มีระยะ 11-13 วัน โดยรอบเดือนโดยรวมมีแนวโน้มที่ช่วงจะกว้างขึ้นและจำนวนวันต่อรอบจะสูงขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น โดยมีแนวโน้มเริ่มตั้งแต่อายุ 26 ปีเป็นต้นไป ซึ่งที่จำนวนวันสูงขึ้น จะมาจากช่วงก่อนตกไข่ที่กว้างขึ้น ส่วนช่วงหลักตกไข่มีแนวโน้มจะมีระยะเท่าเดิมโดยไม่เกี่ยวกับอายุเท่าไหร่”

ในเรื่องจำนวนวันที่เมนส์มา อ้างอิงจากวิจัยตัวนี้แลัวจะอยู่ที่ 4.2 วัน ในกลุ่มอายุ 18-24 ปี และลดลงเหลือ 3.7 วัน ในกลุ่มอายุ 40-45 ปี

นอกจากเรื่องอายุแล้ว งานวิจัยตัวนี้ยังพูดถึงเรื่องของอุณหภูมิร่างกายที่จะเพิ่มขึ้นมาประมาณ 0.5 องศาเซลเซียสเมื่อร่างกายเข้าช่วงหลังไข่ตก และแนวโน้มที่รอบเดือนจะกว้างขึ้นในกลุ่มที่มี BMI มากกว่า 35 เช่นกัน

ถ้าดูวิจัยตัวอื่นที่คล้ายกัน จะมีงานวิจัยปี 2023 ที่เก็บข้อมูลจากแอพลิเคชั่น Apple Women’s Health Study ซึ่งมีจำนวนตัวอย่างรอบประมาณ 165,000 รอบเมนส์ ปรากฏช่วงของรอบต่าง ๆ ใกล้เคียงกัน ที่น่าสนใจคือแม้ว่ากลุ่มตัวอย่างจะกระจุกอยู่แค่ในประเทศอเมริกา แต่ก็ยังมีการวิเคราะห์แยกตามแต่ละสัญชาติด้วย (แม้ว่าจะเป็นคนผิวขาวไปแล้วกว่า 70% ก็ตาม) บ่งบอกว่าคนเอเชียจะมีรอบเมนส์นานกว่าคนผิวขาวโดยเฉลี่ย 1.6 วัน และความแปรปรวนของรอบเมนส์จะเพิ่มขึ้น เมื่ออายุ และ BMI เพิ่มขึ้น

แวะมาดูงานวิจัยของไทยกันบ้าง ในงานวิจัย “ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการลดอาการไม่พึงประสงค์ก่อนการมีประจำเดือน ของนักศึกษาระดับปริญญาตรีมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี” ได้มีการเก็บข้อมูลรอบเมนส์จากนักศึกษา 386 คน โดยมีอายุอยู่ในช่วง 20-21 ปี โดยส่วนใหญ่มีเมนส์นาน 6-7 วัน และระยะห่างของรอบเดือนคือ 28-34 วัน ซึ่งน่าสนใจที่ว่ามีระยะที่ยาวกว่าผลการวิจัยสองอันด้านบนอย่างชัดเจน

แม้ว่าจำนวนวันของช่วงและรอบต่าง ๆ จะถูกตีออกมาเป็นค่าเฉลี่ยโดยอิงจากคนจำนวนมากในการเก็บตัวอย่าง แต่ยังมีปัจจัยหลายอย่างที่ส่งผลให้เมนส์ของเราไม่ได้เป็นไปตามค่ามาตรฐาน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของเชื้อชาติ วิถีชีวิต ปัจจัยทางสังคม ปัจจัยทางที่อยู่อาศัย ความเครียด หรืออาการไม่สบายบางอย่าง ซึ่งอาจจะทำให้รอบปกติของเรา ไม่ได้ตรงกับค่าตามงานวิจัย ถ้ารอบปกติของเราไม่ได้ส่งผลเสียอะไรกับร่างกาย พบหมอแล้วเขาไม่ได้ว่าอะไร ก็นับเป็นเพียงความแตกต่างหนึ่งเท่านั้น

มาเริ่มกันที่รู้รอบและระยะของเมนส์ที่ปกติของเราด้วยการจดรอบเมนส์กันก่อน ส่วนรอบพวกนี้จะช่วยให้เราใช้ชีวิตได้ยังไง ลองติดตามบทความต่อไปกันนะ